رعایت نشدن قانون کپی رایت در دانشگاه ها

elahi

مدیریت
مدیر کل انجمن
یکی از قوانینی که متاسفانه در ایران، مظلوم واقع شده است، قانون کپی*رایت است. با اینکه تا به امروز، بیش از ۹۰ درصد از کشورهای جهان، پیمان*نامه برن (Berne) که در مورد قانون کپی*رایت است، را امضا کرده*اند، اما هنوز به امضای کشورهایی مانند ایران، افغانستان، ترکمنستان، عراق، کویت و… نرسیده است. بحث کردن در مورد چرایی امضا نکردن این پیمان*نامه توسط ایران، بحثی پیچیده است که طبیعتاً از تخصص من خارج است؛ اما در این نوشته می*خواهم به یک مورد ناخوشایند در فضای دانشگاهی ایران در مورد نقض آشکار قانون کپی*رایت اشاره کنم.

درست است که از لحاظ حقوقی، هیچ فرد خارجی نمی*تواند یک ایرانی مقیم ایران را به خاطر نقض حق تالیف اثرش مورد بازخواست و تعقیب قرار دهد، اما آیا از لحاظ اخلاقی، نقض حق تالیف پدیدآورندگان خارجی، کار شایسته*ای است؟ برای جواب دادن به این سوال، من افراد جامعه را به دو دسته افراد غیردانشگاهی و دانشگاهی تقسیم می*کنم. طبیعتاً از افراد غیردانشگاهی، نباید انتظار داشت که حتی از وجود چنین قانونی اطلاع داشته باشند؛ چون منبع خبری اکثر این افراد، رادیو و تلویزیون است که آن هم جز پخش چند خبر در مورد پیوستن ایران به این پیمان*نامه در ماه*های اخیر، تا به حال ندیده*ام در مورد آن، فرهنگ*سازی کرده باشد؛ اما در مورد دانشگاهیان عزیز، به ویژه استادان، انتظار بسیار بیشتری می*رود.




چند وقت پیش، به خاطر یک تحقیق شخصی، سایت دانشگاهی بسیاری از استادان دانشگاه*های مختلف کشور را بررسی کردم. صفحه*ای که در خیلی از این سایت*ها به چشم می*خورد، صفحه «لینک*های مفید» یا همان Useful Links است که در آن، استادان، لینک*های مورد علاقه خود که بیشتر شامل لینک نرم*افزارها و یا ژورنال*های تخصصی رشته خودشان است را قرار می*دهند. با کمال تاسف، بارها و بارها در این صفحات دیده*ام که استادان مختلف، حتی با مرتبه*های دانشیاری و استادی و حتی از دانشگاه*های مادر، به طور آشکار، کتاب*ها، نرم*افزارها و برنامه*های غیرآزادی را برای دانلود، روی سایت**شان گذاشته*اند و یا در حالت بسیار ناخوشایندتری، در سایت رسمی*شان، از بازدیدکنندگان، درخواست فایل کرک و یا شماره سریال نرم*افزراهای تخصصی کرده*اند.
بدون شک، نیت تمام این بزرگواران، خیر بوده و این کار را فقط با هدف آسان کردن دسترسی دیگران به این منابع انجام داده*اند؛ اما تکلیف حق تالیف پدیدآورندگان این آثار چه می*شود؟ آیا در فرهنگ ما، به ضایع نکردن حق دیگران، تاکید نشده است؟ آیا آن*ها از این کار، راضی هستند؟ آیا ما خودمان حاضر می*شویم دیگران، حاصل ماه*ها و سال*ها تلاش ما را به صورت رایگان، روی سایت*شان قرار بدهند و منتشر کنند؟
متاسفانه مساله فقط به اینجا ختم نمی*شود. یکی دو ماه پیش، با سایت دانشگاهی معاون پژوهشی یکی از دانشگاه*های کشور برخورد کردم که یک نرم*افزار گران*قیمت و معروف را برای دانلود روی سایت*شان گذاشته بودند و کلی هم دانشجویان*شان را تشویق کرده بودند که نرم*افزار را همراه با فایل کرک آن، دانلود کنند و تحقیق* این ترم*شان را با آن انجام دهند. آیا چنین حرکتی، از جانب یک معاون پژوهشی که باید الگو و پیش*قدم ما دانشگاهیان در رعایت قانون کپی*رایت باشد، درست است؟ در آینده چه انتظاری از دانشجویان این استاد می*توان داشت؟






[h=3]مشکل از کجاست؟[/h] با فرض آگاه نبودن این استادان به قانون کپی*رایت، به نظر من، مشکل از جانب استادان راهنما و مشاور ( پروژه کارشناسی، پایان*نامه کارشناسی ارشد و یا رساله دکتری) این استادان است که در زمان تحقیق و پژوهش آن*ها، به خوبی آن*ها را با این*گونه قوانین، آشنا نکرده*اند. متاسفانه بعضی از استادان راهنما و یا مشاور، فقط می*کوشند که دانشجوی*شان هر چه زودتر از پایان*نامه و یا رساله*اش دفاع کند تا بتوانند دانشجوی دیگری بردارند. به خاطر همین، کمتر روی بایدهای پژوهشی کار پایان*نامه و رساله تاکید می*کنند.
[h=3]راه*حل چیست؟[/h] ساده*ترین راه*حلی که به نظرم وجود دارد، این است که در دوره کارشناسی، در قالب مثلاً یک درس یک*واحدی و یا به صورت کلاس*های فوق*العاده، کارگاه*هایی برای دانشجویان برگزار شود و در این کارگاه*ها، آن*ها را با چنین قوانینی که از ملزومات پژوهش و تحقیق است، آشنا کرد. در این کارگاه*ها، حتی می*توان علاوه بر این قوانین، به دانشجویان، آموزش*هایی در مورد روش*های پیشرفته جستجوی مطالب علمی و معتبر در اینترنت که یکی از معضلات بزرگ دانشجویان امروزی است، ارایه داد. از کارهای دیگری که می*توان در قالب این کارگاه*ها انجام داد، آشنا کردن آن*ها با آیین نگارش، نرم*افزارهای حروف*چینی و نرم*افزارهای تخصصی*شان است.
نظر شما در مورد این مشکل چیست؟ شما چه راه*حلی برای آن، پیشنهاد می*کنید؟

منبع عکس*ها: + و +

منبع مطلب :

http://panevis.ir/1392/03/قانون-کپی‌رایت-در-دانشگاه‌ها/


 
بالا